Excursie Stadsarchief Amsterdam

Excursie Stadsarchief Amsterdam

Na een wandeling langs de grachten en door het centrum van Amsterdam komen we aan bij het Stadsarchief.
Een trap en een grote draaideur staan tussen mij en rijen met archieven, boeken, foto’s en plattegronden, oude kranten en alles wat je nog meer zou kunnen verwachten in een archief.
Dat mijn verwachte beeld niet helemaal strookt met de werkelijkheid wordt me al snel duidelijk door de lichte, grote ruimte die zich na de hal achter de draaideur aan mij openbaart.

Wat een lichtinval. Wat een mooie open ruimte.

Wat verwachtte ik dan? Had ik het wellicht beter kunnen voorbereiden waardoor ik niet overvallen zou worden door de hoogte en de ruimte die zich schuilhouden achter de wat donkere trapopgang en ogenschijnlijk dichte gevel. Misschien wel, maar toch ben ik blij dat ik het niet gedaan heb. Ik ben blij dat ik me daardoor heb kunnen laten overvallen door wat het stadsarchief in de eerste plaats is. Namelijk een mooi, ruimtelijk en met zorg gerenoveerd gebouw.
Wat ik verwachtte waren inderdaad de rijen stellages. Met op de randen onbegrijpelijke codes en de planken doorbuigend van het gewicht van papier en geschiedenis. Documenten die alleen door de Archivaris in zijn grijze stofjas en witte handschoenen, ter bescherming van de papieren documenten, gevonden konden worden. Alleen hij kent immers zijn systeem is, die hanteert hij al jaren. Dat zal ook niet veranderen aangezien zijn assistent hem aanbidt en zijn systeem waterdicht vindt. Als ooit de Archivaris verdwijnt, hij gaat immers niet met pensioen, hij sterft ook niet, hij is er gewoon ineens niet meer. Als dat gebeurt, zal de assistent de plek achter de balie overnemen en de witte handschoenen aantrekken. Hij zal dan de mensen wijs te woord staan en hen door lange paden, gesierd met krullerig geschreven codes, leiden naar de doos waarin zij hun familiegeschiedenis kunnen terug vinden. De assistent wordt de Archivaris.
Kortom, verwachting en een rijke fantasie vormden bij mij een romantische verbeelding, maar hoe is het dan wel? Lopen er inderdaad ‘stofjassen’ rond? Mannen en vrouwen met warrig haar en studentikoze brilletjes. Vakidioten die zo opgeslokt worden door hun werk waardoor ze hun contact met de ‘echte’ wereld, de wereld van meer dan één dimensie, zijn kwijtgeraakt?

Nee. Althans, in zoverre, ze dragen geen stofjas en hun haren zitten bij de meeste keurig in de plooi. Ze werken ook in een team. Er is niet één ‘Grote Archivaris’, maar er zijn er meer, elk met een eigen specialisatie.
Mijn groep wordt rondgeleid door een ‘Klassiek Archivaris’, een historicus van oorsprong. Hij kent zijn weg in het archief. Maar hij niet alleen. Ook ICT heeft tegenwoordig een belangrijke functie. Al die kilometers archief, want ze zijn er heus wel hoor, de stellages met mappen en dozen, worden momenteel gedigitaliseerd. Op aanvraag, dat wel want zouden ze alle archieven die ze in hun bezit hebben willen inscannen en digitaal veilig stellen, zouden ze ongeveer 341 jaar bezig zijn. En waar begin je? Daarom hebben de mensen van het stadsarchief besloten de klant de keuze te laten maken waar te beginnen.
Via de website kunnen ze hun keus maken door documenten op te zoeken. Ze kunnen een gratis aanvraag indienen. Ze krijgen dan een melding als hun aangevraagde stuk gescand klaar staat op de site. Daar kunnen ze een thumbnail zien, een klein fotootje in lage kwaliteit, en aan de hand daarvan kunnen ze besluiten of ze de scan ook willen kopen. Op deze manier worden er wekelijks 1500 scans gemaakt en breidt het gescande materiaal zich langzaam maar zeker uit.
Hoe de scans opgeslagen worden en waar, vergt ook nogal wat aandacht. Daarom zal je in het archief ook ICT-ers vinden. Zij houden de laatste ontwikkelingen bij, zorgen ervoor dat de media zo goed mogelijk opgeslagen worden zonder kwaliteitverlies.
Je hebt dus als bezoeker van de website http://stadsarchief.amsterdam.nl/ toegang tot het hele archief, zowel het tekst als beeldmateriaal.
Als fysieke bezoeker kan je in het archief ook terecht. Het gebouw geeft je toegang tot Amsterdamse kranten, foto’s en microchips met onder andere informatie over geboorteregisters en bedrijven.
Daar vind je ‘medewerkers’. Ik noem ze zelf liever ‘gids’ of ‘loods’. Zij zijn namelijk degene die je de weg weten te wijzen door alle informatie dat het stadsarchief in de loop van al die jaren heeft verzameld. En als ze het niet direct weten te vinden, beschikken ze over zoveel ingesleten zoektechnieken, dat ze het antwoord zullen vinden. Een MBO functie is voldoende wordt er gezegd, maar er werken hier, volgens onze ‘gids’ voornamelijk HBO-ers. Wat voor opleiding je nodig hebt wordt minder duidelijk. Onze ‘gids’ heeft ooit de lerarenopleiding Geschiedenis gedaan.
Na een tour in het kennisgedeelte, mogen we ook nog een klein kijkje achter de schermen nemen. Even hoop ik nog op die stoffige gangpaden, maar tref een ruime werkplek aan waar met veel zorg oude documenten gerestaureerd worden. De stukken worden gewassen en opnieuw ingekleurd, scheuren worden hersteld en dit alles met de nodige voorzichtigheid. Bijzonder werk, waar je toch echt een gespecialiseerde opleiding voor nodig hebt, HBO ‘Papier en boek restauratie’. Helaas is de opleiding aangepast en een specialisatie kan pas met minors.

Uiteindelijk worden we als groep losgelaten door de Archivaris die ons begeleid. Trots is hij wel op ‘zijn gebouw’ en terecht. We mogen dwalen in de schatkamer van het gebouw aan de Vijzelstraat. Nog een verrassing. Een grote marmeren trap leidt naar een doorlopende, maar wel regelmatig wisselende expositie. Altijd over iets of iemand wat met Amsterdam te maken heeft. Tussen de pilaren door, belegd met vrolijk gekleurd tegelmozaïek, kijkt Majoor Bosschart me vanaf een foto van ongeveer twee en half bij twee aan. Zij is een van de Amsterdammers die in de huidige expositie aandacht krijgt.
Dus dit is het stadsarchief. Geen stofjassen. Geen donkere paden langs stellingen en niet te verklaren codes. Maar een goedlopend bedrijf, met veel meer verschillende functies dan je zou verwachten. Met misschien niet het warrige haar en het brilletje, maar waarschijnlijk wel met dezelfde bevlogenheid als mijn fantasie Archivaris. In totaal werken er ongeveer 200 mensen, inclusief parttimers.

Leerzaam en verrassend dat is de excursie geweest. Het heeft mijn beeld aangepast, in positieve zin. Bedankt voor de mogelijkheid voor het kijkje achter de schermen van het stadsarchief. Het zal voor mij dan ook zeker niet bij een eenmalig bezoekje blijven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *